Trwa ładowanie...

Projekty inwestycyjne

Duża część środków UE przeznaczonych na wdrażanie krajowych i regionalnych programów operacyjnych w latach 2014-2020 zostanie przeznaczona na sfinansowanie projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód. Skala, wartość oraz zakres oddziaływania takich inwestycji ma często istotne znaczenie zarówno dla społeczeństwa, jak i dla gospodarki danego regionu czy całego kraju. Właściwe przygotowanie, a następnie realizacja tego typu projektów jest przedsięwzięciem wysoce skomplikowanym, wymagającym posiadania wiedzy eksperckiej, a także znajomości szeregu regulacji. W związku z tym, w zakładce "Metodologia analizy kosztów i korzyści" zamieszczone zostały akty prawne oraz dokumenty metodologiczne odnoszące się do procesu przygotowania i wdrażania projektów inwestycyjnych, natomiast w zakładce "Wsparcie Inicjatywy JASPERS" można znaleźć informacje na temat tego, w jaki sposób skorzystać z  doradztwa ekspertów Inicjatywy zarówno na etapie przygotowywania, jak i realizacji projektu.

Metodologia analizy kosztów i korzyści

Wsparcie Inicjatywy JASPERS

 

Właściwe przygotowanie projektu inwestycyjnego do realizacji wymaga przeprowadzenia szeregu analiz, które pozwolą na zbadanie danej inwestycji zarówno pod kątem możliwych do uzyskania korzyści z punktu widzenia społeczeństwa (analiza ekonomiczna), jak również pod kątem potrzeb i możliwości finansowania danego przedsięwzięcia z udziałem bezzwrotnych i zwrotnych środków UE (analiza finansowa).

Rozporządzenie wykonawcze nr 2015/207

Podstawowym aktem prawnym odnoszącym się szczegółowo do kwestii metodologii prowadzenia analizy ekonomicznej i finansowej, jak również analizy ryzyka jest rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2015/207 z dnia 20 stycznia 2015 r. 

W załączniku III do wyżej wymienionego aktu znalazły się szczegółowe wskazania metodologiczne, które należy uwzględnić przy prowadzeniu przedmiotowych analiz dla projektów będących tzw. dużymi projektami (projekty o całkowitym koszcie kwalifikowalnym przekraczającym kwotę 50 mln euro lub – w przypadku projektów dot. promowania zrównoważonego transportu i usuwania niedoborów przepustowości w działaniu najważniejszej infrastruktury sieciowej – 75 mln euro).

Przewodnik Komisji Europejskiej

Dokumentem uszczegóławiającym zasady opisane w ww. rozporządzeniu wykonawczym jest opublikowany w grudniu 2014 r. podręcznik:


Materiał ten zawiera obszerny opis wskazań metodologicznych oraz interpretacji przepisów europejskich dotyczących zasad przeprowadzania analizy kosztów i korzyści projektów inwestycyjnych w okresie 2014-2020.

Przewodnik dostępny jest jedynie w wersji anglojęzycznej. Tłumaczenie podręcznika na język polski jest obecnie w przygotowaniu. Po zakończeniu prac polska wersja językowa przewodnika zostanie udostępniona na niniejszej stronie.

Należy wskazać, że wyżej wymienione rozporządzenie wykonawcze, jak również przewodnik, zostały przygotowane w związku z procesem oceny tzw. dużych projektów. Nie ma jednak przeciwwskazań, aby instytucje zarządzające korzystały z zaleceń zawartych w podręczniku w odniesieniu do projektów nie będących projektami dużymi z uwzględnieniem uwarunkowań dotyczących obowiązujących regulacji prawnych, a także skali i zakresu projektu oraz specyfik danej branży.

Wytyczne MIiR

Na gruncie krajowym dokumentem przedstawiającym zalecane podejście w wyżej wymienionym zakresie są Wytyczne Ministra Infrastruktury i Rozwoju w zakresie zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym generujących dochód i projektów hybrydowych.

Podejście prezentowane w wyżej wymienionych wytycznych uwzględnia przepisy obowiązującego prawodawstwa europejskiego, zalecenia europejskie o charakterze metodologicznym oraz doświadczenie uzyskane w czasie perspektywy 2007-2013.

Projekty generujące dochód

Szczególny rodzaj projektów inwestycyjnych stanowią tzw. projekty generujące dochód po ukończeniu. Projektem generującym dochód po ukończeniu jest operacja, która przynosi wpływy środków pieniężnych z bezpośrednich wpłat dokonywanych przez użytkowników za towary lub usługi zapewniane przez daną operację, jak np. opłaty ponoszone bezpośrednio przez użytkowników za użytkowanie infrastruktury, sprzedaż lub dzierżawę gruntu lub budynków lub opłaty za usługi. Co ważne, wpływy te muszą przewyższać wszelkie związane z projektem koszty operacyjne i koszty odtworzenia wyposażenia krótkotrwałego poniesione w okresie odniesienia (okres realizacji inwestycji oraz życia ekonomicznego projektu). Art. 61 rozporządzenia nr 1303/2013 w ust. 7 i 8 określa okoliczności, których wystąpienie sprawia, że dany projekt, pomimo spełnienia warunków wskazanych powyżej, nie może być uznany za generujący dochód (np. całkowity kwalifikowalny koszt projektu jest niższy niż 1 mln euro).

W latach 2014-2020 poziom dofinansowania dla projektów generujących dochód po ukończeniu można określać za pomocą  nowego mechanizmu, opartego na tzw. zryczałtowanych procentowych stawkach dochodów (ang. flat rate net revenue percentage). Obok stawek zryczałtowanych, analogicznie do okresu programowania 2007-2013, przy ustalaniu poziomu wsparcia finansowego ze środków UE można korzystać z metody tzw. luki w finansowaniu (ang. funding gap). W przypadku zastosowana tej metody poziom wsparcia określa się w oparciu o zasady opisane w art. 15-19 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 480/2014 z dnia 3 marca 2014 r. Decyzja o tym, która z metod zostanie zastosowana, należy do instytucji zarządzającej danym programem operacyjnym.

Metoda zryczałtowanych stawek dochodów może być stosowana dla projektów z sektorów: dróg, kolei, transportu miejskiego, gospodarki wodnej i odpadów stałych, które zostały wskazane w Załączniku nr V do Rozporządzenia  oraz dla sektora badań, rozwoju i innowacji, dla którego stawkę zryczałtowaną (20%) określa rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 2015/1516 z dnia 10 czerwca 2015 roku. Istnieje również możliwość zastosowania tej metody poprzez odpowiednie obniżenie maksymalnego poziomu dofinansowania dla całej osi priorytetowej lub działania. Zastosowanie stawek zryczałtowanych eliminuje konieczność obliczania wartości dofinansowania w oparciu o indywidualną analizę projektów. W jej miejsce przyjęto założenie, że projekty obejmujące dany sektor lub podsektor generują określony poziom dochodów, a zatem występuje w nich określony z góry poziom luki w finansowaniu. .

Przydatne materiały

 

O inicjatywie

JASPERS (ang. Joint Assistance to Support Projects in European Regions – Wspólna Inicjatywa Wsparcia Projektów w Regionach Europejskich) jest przedsięwzięciem Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, mającym na celu udzielenie państwom członkowskim UE z Europy Środkowej i Wschodniej pomocy w przygotowaniu projektów ubiegających się o wsparcie funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności.

Inicjatywa swoimi działaniami obejmuje wszystkie państwa, które przystąpiły do Unii Europejskiej od 2004 roku. Ponadto, wsparciem mogą być objęte również projekty i zadania horyzontalne realizowane w Grecji, Macedonii, Czarnogórze oraz Serbii. Siedziba JASPERS znajduje się Luksemburgu, a Biura Regionalne w Bukareszcie, Warszawie oraz Wiedniu.

Zakres wsparcia

Wsparcie JASPERS ma charakter wyłącznie doradczy, nie wiąże się z jakąkolwiek pomocą finansową. Cele wsparcia świadczonego przez Inicjatywę to:

  • wsparcie procesu przygotowania dużych projektów w wybranych państwach członkowskich UE;
  • przyspieszenie procesu przygotowania projektów;
  • podniesienie jakości wniosków o dofinansowanie przedkładanych Komisji Europejskiej do zatwierdzenia.

Przedmiot wsparcia

Doradztwo ze strony Inicjatywy JASPERS obejmuje następujące zagadnienia:

  • weryfikacja dokumentacji projektowej, m.in. wniosku o dofinansowanie, studium wykonalności, dokumentacji środowiskowej;
  • analiza kwestii problemowych wskazanych przez potencjalnego beneficjenta;
  • wsparcie horyzontalne na rzecz dużych projektów, np. wytyczne dla poszczególnych sektorów, programy pomocy państwa;
  • wsparcie w opracowaniu dokumentacji dot. zamówień publicznych, m.in. w zakresie specyfikacji istotnych warunków zamówienia;
  • pomoc przy pracach koncepcyjnych.

Zasady wsparcia projektów

Wsparcie doradcze JASPERS odbywa się na podstawie Planu Pracy Inicjatywy JASPERS na lata 2014-2020 (ang. JASPERS Action Plan 2014-2020, dalej: Plan Pracy). Dokument ten został podpisany 25 sierpnia 2014 r. Znalazły się w nim wszystkie projekty i zadania horyzontalne, które były objęte wsparciem doradczym JASPERS w dniu podpisania dokumentu.

Zestawienie projektów i zadań horyzontalnych objętych wsparciem - stan na 4 grudnia 2015 r. (PDF 89 KB) 

Za zgłaszanie nowych projektów i zadań horyzontalnych do objęcia wsparciem JASPERS odpowiedzialne są instytucje zarządzające krajowymi i regionalnymi programami operacyjnymi. Powyższy proces jest koordynowany przez Departament Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Ministerstwie Rozwoju.

Projekt lub zadanie horyzontalne zgłaszane do wsparcia JASPERS musi spełniać co najmniej jeden z poniższych warunków:

  • być tzw. „dużym projektem” w myśl art. 100 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.,
  • możliwe jest również objęcie wsparciem projektów i zadań nie będących „dużymi”, o ile:
    • mają nietypowy, złożony charakter;
    • są projektami pilotażowymi, tzn. wyniki ich realizacji będą mogły zostać wykorzystane przy realizacji analogicznych przedsięwzięć;
    • ich wartość warunkuje powodzenie danego priorytetu bądź programu operacyjnego.

Podstawą do zgłoszenia projektu lub zadania horyzontalnego do wsparcia doradczego Inicjatywy jest przygotowanie fiszek projektowych w wersji polskiej i angielskiej (wzory fiszek znajdują się poniżej), a sam proces odbywa się według poniższego schematu (DOC 27 KB):

Schemat przechodzenia przez instytucję fiszek projektowych (wersja dla czytników ekranu jest w postaci pliku tekstowego - link "schematu").

Proces wsparcia projektu lub zadania horyzontalnego prowadzony jest przez JASPERS bezpośrednio z beneficjentem, przy współpracy z instytucją zarządzającą danym programem operacyjnym. Po zakończeniu doradztwa Inicjatywa JASPERS przekazuje beneficjentowi tzw. notę końcową (ang. Action Completion Note), tj. dokument podsumowujący wsparcie udzielone danemu projektowi lub zadaniu horyzontalnemu. Zgodnie z deklaracją ze strony JASPERS, wydanie noty końcowej z reguły następuje nie później niż w ciągu 2 miesięcy od momentu przekazania przez beneficjenta Inicjatywie pełnej dokumentacji dot. projektu.

Wraz z wyżej wspomnianą notą, beneficjent otrzymuje tzw. formularz oceny wsparcia (ang. Feedback form), za pomocą którego wyraża opinię na temat jakości udzielonego mu wsparcia.

Koszt dla beneficjenta

Korzystanie z usług ekspertów Inicjatywy nie podlega opłacie. Ponadto, nie wiąże się z jakimkolwiek zobowiązaniem wobec Europejskiego Banku Inwestycyjnego czy też Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju.

Dane kontaktowe

Departament Partnerstwa Publiczno-Prywatnego
Ministerstwo Rozwoju
(Krajowy Koordynator wsparcia doradczego świadczonego przez JASPERS w Polsce)
ul. Plac Trzech Krzyży 3/5
00-507 Warszawa
tel. (22) 273 79 50
e-mail: sekretariatDPA@mr.gov.pljaspers@mr.gov.pl.

Biuro Regionalne Inicjatywy JASPERS
Plac Piłsudskiego 1
00-078 Warszawa
tel. (22) 310 05 10
e-mail: jaspers@eib.org

Przydatne pliki

Przydatne linki