Trwa ładowanie...

 

Trwa zapisywanie na newsletter...

Ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami

Mamy świadomość, że dostępności nie ustanowimy prawem. Ona sama w sobie jest prawem. Możemy natomiast utorować jej drogę przepisami. 20 września weszła w życie ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami – kręgosłup Programu Dostępność Plus.  

Kto skorzysta z wdrożenia ustawy?

Celem ustawy jest poprawa warunków życia i funkcjonowania obywateli ze szczególnymi potrzebami, którzy są narażeni na marginalizację lub dyskryminację m.in. ze względu na niepełnosprawność lub obniżony poziom sprawności z powodu wieku czy choroby. Ustawa jest kluczowym elementem rządowego programu „Dostępność Plus”, który rząd przyjął 17 lipca 2018 r. Rozwiązania przewidziane w projekcie ustawy realizują zapisy Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zobowiązujące do zapewnienia takim osobom na równi z innymi obywatelami dostępu do różnych obiektów. Projekt ustawy powstał we współpracy ze środowiskiem osób niepełnosprawnych.

Kogo obowiązuje ustawa?

Sektor publiczny jest zobowiązany do zapewnienia co najmniej minimalnej dostępności, która zagwarantuje dostępność podmiotu publicznego. Podmiot publiczny zapewnia dostępność przez stosowanie uniwersalnego projektowania nowych rozwiązań lub racjonalnych usprawnień w usuwaniu istniejących barier. Minimalne wymagania obejmują zapewnienie w instytucjach publicznych:

  • dostępności architektonicznej – zarówno korytarze, jak i klatki schodowe powinny być wolne od barier i zapewniać możliwość poruszania się po nich między innymi osób na wózku, osób korzystających z kul, lasek i innych pomocy ortopedycznych, osób starszych, a także osób z wózkami dziecięcymi, mających różne problemy z poruszaniem się (windy, schody, korytarze, ciągi piesze w budynku)
  • dostępności cyfrowej –  została kompleksowo uregulowana w ustawie o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych  podmiotów publicznych
  • dostępności informacyjno-komunikacyjnej – zapewnienie informacji na temat tego, jakie zadania wykonuje dany podmiot w postaci nagrania w polskim języku migowym dla osób głuchych, informacji w tekście ławym do czytania (ETR) - m.in dla osób z niepełnosprawnością intelektualną, czy pliku odczytywalnego maszynowo, dzięki któremu taką informację może udźwiękowić osoba niewidoma. Dostępność w tym zakresie to także umożliwienie komunikacji z podmiotem w taki sposób, jaki jest dogodny dla osoby ze szczególnymi potrzebami np. poprzez SMS czy przy użyciu usługi tłumaczenia migowego online. 

Kto dba o przestrzeganie zapisów ustawy?

Za koordynację wdrażania ustawy odpowiedzialny jest minister ds. rozwoju regionalnego przy pomocy Rady Dostępności – organu opiniodawczo-doradczego w sprawach dostępności. Ponadto, każdy organ władzy publicznej (w tym administracji rządowej i samorządowej oraz kontroli państwowej i ochrony prawa), a także sądy i trybunały – wyznaczą co najmniej jedną osobę pełniącą funkcję koordynatora ds. dostępności.

Co nowego wprowadza ustawa?

Na podstawie ustawy utworzony został Fundusz Dostępności, którego celem będzie udzielanie wsparcia finansowego na dostosowanie budynków podmiotów publicznych oraz budynków mieszkalnictwa wielorodzinnego. To dzięki tym środkom będziemy mogli budować windy i inne usprawnienia w budynkach – co jest bardzo wyraźnym oczekiwaniem społecznym. Wsparcie ze środków Funduszu, udzielane będzie w formie pożyczki ale z możliwością częściowego jej umorzenia po spełnieniu określonych kryteriów (np. jeśli z inwestycji korzystać będzie duża liczba osób niepełnosprawnych czy seniorów). Dzięki tym środkom możliwy będzie montaż windy i innych urządzeń, umożliwiając swobodną komunikację w obiektach wielorodzinnych.

Ustawa przewiduje sankcje za brak realizacji zasady dostępności. Na podmioty publiczne, które nie spełnią minimalnych wymagań w zakresie dostępności, przysługiwać będzie skarga na brak dostępności. W celu jej złożenia, osoba ze szczególnymi potrzebami będzie musiała najpierw zawnioskować o zapewnienie jej dostępności, a dopiero brak lub niewłaściwa reakcja ze strony podmiotu publicznego umożliwia złożenie skargi do Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pozytywne rozpatrzenie skargi może skutkować nakazem zapewnienia dostępności, a niewywiązanie się z tego – nałożeniem kary pieniężnej.

W ustawie przewidziano nieobowiązkową certyfikację – służącą poprawie dostępności – dla podmiotów prywatnych i organizacji pozarządowych. Podmioty prywatne i organizacje pozarządowe, które zdecydują się na audyt, potwierdzający ich dostępność w certyfikacie będą mogły uzyskać 5 proc. zniżkę we wpłatach przekazywanych do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Rozwiązania te powinny zachęcać firmy prywatne do zadbania o swoją dostępność.

Przepisy przejściowe

Ustawa weszła w życie po 14 dniach od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw czyli 20 września 2019 r. Ale uwzględniając konieczność zapewnienia odpowiedniego czasu na dostosowanie się do zmian, część regulacji zacznie obowiązywać w innych terminach.  Dotyczy to w szczególności wyznaczenia koordynatora dostępności (od września 2020), wejścia w życie przepisów umożliwiających składanie skargi na brak dostępności czy umożliwienie certyfikacji podmiotów prywatnych (18 miesięcy po wejściu w życie ustawy), a także rozwiązań w zakresie dostępności cyfrowej (tu zgodnie z osobną już obowiązująca ustawą o dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych).

  • 12 miesięcy – ministrowie właściwi dokonują przeglądu prawodawstwa, MIIR, Rada Dostępności, Rada Ministrów
  • 2021 r.  – pierwszy raport o stanie dostępności kraju
  • od 30 września 2020 – funkcjonują wyznaczeni koordynatorzy dostępności
  • 24 miesiące – procedura skargowa
  • 24 miesiące – alternatywny dostęp = dostępność 

Dziennik Ustaw - ustawa o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami  (PDF 462 KB)

Uzasadnienie  (PDF 666 KB)

Zachęcamy do obejrzenia filmu: "Jesteśmy różni, ale mamy równe prawa"

Jesteśmy różni, ale mamy równe prawa (PJM, napisy)

Jesteśmy różni, ale mamy równe prawa (wersja z audiodeskrypcją)

PORADNIK - Jak wdrażać ustawę o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami?

W 2019 r. do polskiego porządku prawnego weszła nowa, przełomowa ustawa, o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Stwarza ona ramy prawno-organizacyjne do urzeczywistnienia idei dostępności w naszym kraju, nakładając na wszystkie podmioty publiczne obowiązki dotyczące zapewnienia dostępności w aspekcie architektonicznym, cyfrowym i informacyjno- komunikacyjnym. Większość przepisów tej ustawy obowiązuje już od 30 września 2019 r., pozostała część wejdzie w życie stopniowo w okresie najbliższych dwóch lat.

Aby ułatwić podmiotom publicznym wdrożenie przepisów ww. ustawy i przybliżyć praktyczny aspekt określonych w niej wymagań, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, które koordynuje temat dostępności w przestrzeni publicznej (Program Dostępność Plus), przygotowało zamieszczoną poniżej publikację.

Ma ona formę poradnika  (PDF 3 MB) - zawiera podpowiedzi, wskazówki, dobre rady, podpowiada w jakim zakresie podmiot jest zobowiązany ustawą, jakie zmiany powinien wprowadzić w swoim budynku i swojej działalności, pokazuje różne rozwiązania możliwe do zastosowania - wskazując jednocześnie ich zalety i wady a nawet przybliżone koszty. Poradnik zawiera także elementarną wiedzę dotyczącą poszczególnych typów niepełnosprawności oraz wskazówki w jaki sposób odpowiadać na potrzeby każdej z nich, realizując zadania publiczne i nie tylko. Znajdziecie w nim Państwo także wyjaśnienia nowych definicji wprowadzonych w ustawie. Mamy nadzieję, że poradnik m.in. dzięki swej przystępnej wizualnie i językowo formie oraz zastosowaniu różnych narzędzi – np. list sprawdzających i licznych przykładów, czy odwołań, pomoże Państwu w wyborze najbardziej optymalnych rozwiązań wdrażających ustawę o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w Państwa instytucji.

Inne akty prawne

Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji  mobilnych podmiotów publicznych

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 roku weszła w życie 23 maja 2019 roku. Obowiązek zapewnienia dostępności cyfrowej dotyczy wszystkich posiadanych i nowo tworzonych stron internetowych i aplikacji mobilnych.

Na pełne dostosowanie do wymogów wynikających z ustawy - insytucje publiczne mają czas najpóźniej do 23 września 2020 roku.

Kogo obowiązuje ustawa?

Obowiązek zapewnienia dostępności cyfrowej dotyczy wszystkich posiadanych i nowo tworzonych stron internetowych i aplikacji mobilnych przez podmioty publiczne.

Wszystkie strony internetowe i aplikacje mobilne posiadane przez podmioty publiczne powinny być dostępne cyfrowo dla obywateli z niepełnosprawnościami. Oznacza to spełnienie wymagań z tabeli stanowiącej załącznik do ustawy. Tabela jest równoważna standardowi WCAG 2.1 na poziomie AA z wyłączeniem dostarczania napisów na żywo.

Kto dba o przestrzeganie zapisów ustawy?

Za koordynację wdrażania ustawy oraz monitorowanie dostępności cyfrowej stron internetowych odpowiedzialny jest minister ds. cyfryzacji.

Monitorowanie dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych będzie się odbywać za pomocą specjalnego oprogramowania. Dodatkowo odbędą się audyty wybranych stron internetowych i aplikacji mobilnych.

Pierwsze takie badanie odbędzie się w 2020 roku. Badania będą podstawą do przygotowania raportu dla Komisji Europejskiej.

Te podmioty publiczne, które uporczywie uchylają się od zapewnienia dostępności cyfrowej stron internetowych, w tym BIP lub aplikacji mobilnych, musza się liczyć z nałożoniem kar finansowych.

Jak sprawdzić czy strona internetowa jest dostępna?

Jesli szukasz szczegółowych informacji na ten temat, bądź porad czy dobrych praktyk - Ministerstwo Cyfryzacji uruchomiło stronę internetową dedykowaną dostępności cyfrowej.

Eksperci ds. dostępności cyfrowej w Ministerstwie Cyfryzacji oferuja także doradztwo i szkolenia.

Dziennik Ustaw - ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych  (PDF 243 KB)